Loading....

Anahtar Kavramlar

Dijital Gelişim (IT4DEV)

Dijital gelişim, bilgi ve iletişim teknolojilerinin (BİT), sosyal, ekonomik ve kültürel gelişimi sağlamak için özellikle dezavantajlı kesimlere yönelik olarak kullanılmasını ifade eder. Dijital kapsama, dijital yetkinlik ve dijital güçlendirme süreçleri ile kamu yararını gözeterek yurttaşlar arasındaki dijital uçurumun azaltılmasını amaçlayarak, siyaset, sosyoloji, ekonomi, iletişim, eğitim bilimleri gibi farklı birçok disiplinde dijital gelişim çalışmaları yapılabilir.

Son 30 yılda, BİT’deki sıçrama ile bilgi üretimi ve bilgiye erişim olanaklarında açıkca algılanan görece azalan maliyetler ve niceliksel ve niteliksel artış, sosyo-ekonomik bir kalkınma ve politik bir dönüşüm için fırsatlar barındırmaktadır. Sanayi-sonrası toplum, bilgi toplumu, ağ toplumu ya da dijital çağ olarak tanımlanan dönemselleştirme bu fırsatların yarattığı potansiyeller bütünüdür. 

Dijital gelişim, sosyal fayda için teknoloji, politika ve stratejinin güçlü bir birleşik etkisinden kaynaklanır. Bu çerçevede dijital gelişime olanak sağlayan temel faktör donanım altyapısı ve yazılım hizmetlerinden oluşan güçlü bir teknolojik altyapının varlığıdır. Bu altyapıdan faydanabilmek için yurttaşların gerekli kapasite ve dijital okur-yazarlık becerilerine sahip olmaları gerekmektedir. Bu temel üzerinde toplumdaki farklı alanlarda bilgi akışlarını ve iletişim mekanizmalarını dijitalleştiren ve dijital dönüşüm olarak adlandırılan süreçler e-devlet, e-eğitim, e-ticaret, e-sağlık vb. Kavramlarla ifade edilirler. Ancak teknolojinin varlığı dijital gelişim için yeterli değildir. Teknolojik determinizme düşmemek için teknolojik gelişmeler dijital kültür ile çevrelenmelidir. Bu anlamda dijital gelişme, dijital dönüşüm stratejileri ve politikalarına etki edecek sosyal ve kültürel müdahalelerde bulunarak, geliştirme çalışmalarını hızlandırmaya, teknolojinin sakıncalarını en aza indirmeye ve teknolojiyi kullanarak ulaşılması hedeflenen gelişmelerin önündeki tıkanıklıkları gidermeye odaklanır. Bu müdahaleler başlıca iki türlüdür: Mevcut gelişmeleri daha belirgin kılan teşvikler, projeler, finansman gibi olumlu düzenlemeler, mevzuat, etik gibi olumsuz etkileri baskılayan olumsuz düzenlemeler. 

Bu çerçevede dijital gelişim süreçleri altı boyutu vardır:

  1. Yerel ihtiyaçları anlaşılması
  2. Uygun teknolojilerin belirlenmesi
  3. İş modelleri yaratılması
  4. Sosyal etkinin ölçülmesi
  5. Kamu, özel sektör ve sivil toplumun işbirliği
  6. İnovasyon

Dijital Kapsama

Dijital kapsama, gelir, yaş, cinsiyet, iş durumu ya da yetkinlik düzeyinden bağımsız olarak her bireyin, topluma etkin katılımı için destek sağlayacak teknoloji altyapısına, dijital araç ve aygıtlara ulaşmasıdır. Dijital gelişmenin dışında kalanların dezavantajlı konumlarını daha da pekiştirecek durumlardan kaçınabilmek, dijital uçurumun artmasının önüne geçebilmek için, teknolojiye eşit ve finansal olarak daha kolay erişim hayati önemdedir. Yüksek hızda internet bağlantısına sahip donanım aygıtlarına eşit düzeyde ve finansal açıdan zorlanmaksızın sahip olmak bir hak ve gerekliliktir. Dijital kapsama yalnızca yüksek hızlı bir geniş ağ bandı oluşturmakla başarılamaz. Aynı zamanda kullanıcıların dijital topluma bütünüyle katılımlarını güçlendirecek, teknolojik ulaşılabilirliği garantileyecek ve bilgi ve iletişim teknolojilerini benimseme sürecinde karşılaşacakları engelleri aşabilecek becerileri edinmelerini sağlayacak bir kavramdır.Dijital kapsama ile daha iyi bir sosyal ve sivil katılım, daha kaliteli bir yaşam ve daha yüksek bir eğitimsel başarı arasında önemli ve doğrudan bir ilişki vardır. Dijital kapsama ayrıca iş gücüne katılım konusundaki yetkinliği arttırmakta ve ekonomik gelişim fırsatlarından daha fazla yararlanmayı sağlamaktadır. Bugün toplumun bir kesiminin ulaşabildiği bu fırsatlara, bilgi ve iletişim teknolojilerinin dışında kalmış olanların erişememesi ve ulaşamaması bir hak ihlalidir. 

Dijital Uçurum

Dijital uçurum, bilgi ve iletişim teknolojilerine erişim, kullanım ve bunun etkisine yönelik olarak ekonomik ve sosyal eşitsizliği anlatmak için kullanılan bir kavramdır. Dijital kapsama, yetkinlik ve güçlendirme çalışmaları, dijital uçurumun azaltılmasına, var olan sosyo-ekonomik ve demografik dezavantajların ortadan kaldırılmasına ve dijital gelişimden toplumun tüm bireylerinin faydalanmasına olanak sağlamayı amaçlar. Bu çalışmalar temel olarak beş konuya odaklanır. Bunlar:

  1. Uygun fiyatlı, güçlü genişbant internet hizmeti,
  2. Kullanıcının ihtiyaçlarını karşılayan internete bağlı dijital cihazlar, 
  3. Dijital okuryazarlık eğitimine erişim,
  4. Nitelikli teknik destek
  5. Kendi kendine yeterlilik, katılım ve işbirliğini sağlamak ve teşvik etmek için tasarlanmış uygulamalar ve çevrimiçi içeriktir.

Dijital uçurum, dünyanın farklı bölgelerindeki ülkeler arasındaki dijital teknolojilere erişim eşitsizliklerini de ifade etmek için kullanılır. Buna küresel dijital uçurum adı verilir. 

Dijital Kültür

Dijital kültür, dijital teknolojilerin ortaya çıkması ve kullanılmasıyla şekillenen kültürü ifade eder. İnternetin etkileşimli  bir kitle iletişim biçimi olarak ortaya çıkması ve kişisel bilgisayarlar ve akıllı telefonların yaygın olarak kullanılması nedeniyle dijitalleşmenin toplumsal yaşam üzerindeki etkisi artmış ve yaygınlaşmıştır.. Dijital teknolojiler dünya genelinde o kadar açıktır ki, dijital kültür çalışmaları potansiyel olarak günlük yaşamın tüm yönlerini kapsar ve internet ya da modern iletişim teknolojileri ile sınırlı değildir. Dijital teknolojiler daha ağ bağlantılı, işbirlikçi ve katılımcı kültür biçimleri sağladı. Sosyal yaşamda ve iş yaşamında dijitalleşme ile birlikte insanlar arasında ve insanlarla nesneler arasında yeni ilişki biçimleri ortaya çıktı. 

Dijital teknolojiler ayrıca nesneler, mekan ve zaman arasındaki bağlantıları da etkiledi. Nesneler sadece kolayca değiştirilemez, aynı zamanda yeniden yapılandırılabilir ve farklı tarihsel ve mekansal bağlamdaki nesneler, yeni bir şeyi ifade etmek veya bir nesne topluluğu oluşturmak için bir araya getirilebilir. Örneğin, müzik veya film ve TV yayını hizmetleri – genellikle veri tabanları otomasyonunun sağladığı kişiselleştirilmiş bir şekilde – bunun popüler örnekleridir.. İzleyicilerle sanat objeleri arasındaki mesafenin daralması bir başka tipik örnektir: sanat eserlerinin mevcut olması nedeniyle kültürel katılım sadece demokratik olmakla kalmaz, aynı zamanda örneğin; görüntü ve görsel kültürel ürünleri hareket ettirmek ve daha geniş kitlelere ulaştırmak daha erişilebilir kültürel katılım biçimleri haline gelmiştir. Sanal gerçeklik teknolojilerinin kültürel formları ve katılımı daha da dönüştürmesi beklenebilir.

Dijitalleşmeden konuşurken, ‘Sanal’ ve ‘Gerçek’ arasında bir ayrım yapılması hala yaygındır. Bu yanıltıcı bir ayrımdır: sanal ortamlar somut olmasa da, bu “gerçek” olmadıkları anlamına gelmez. Kelime hazinemiz aynı zamanda “sanal” (veya çevrimiçi) ve ‘çevrimdışı’ arasındaki net ayrımları yeniden düzenlemeye muhtaçtır. Bu düzenleme dijital kültür kavramsallaştırmasının temelini oluşturur.

Dijital Yetkinlik

​Her birey bilgi ve iletişim teknolojilerinin kendine, çevresindekilere ve topluma fayda sağlayacak şekilde kullanmanın önemini anlamalı, bu teknolojilerin sağlayacağı ekonomik, eğitimsel, sosyal fayda ve olanaklardan yararlanabilmelidir. Dijital yetkinlik, birey, topluluk ve organizasyonların, bilgi iletişim teknolojileriyle bütünleşme kapasitesi ve toplumun nihai fayda sağlaması adına yaptığı çalışmaların etkinliğini ve verimini artırmasıdır. Bu sayede bireyler ve organizasyonlar, teknolojiyi tam bir potansiyelle kullanarak daha gelişmiş içerikler üreterek ve daha erişilebilir hizmetler dağıtarak daha büyük bir toplumsal etki yaratabilir.Dijital yetkin bir organizasyon: Uygun donanım ve yazılımlara, teknolojiyi etkin biçimde kullanmasına yarayacak bilgiye, kaynaklara ve becerilere sahiptir.Dijital olarak yetkin olmak, birey, topluluk ve organizasyonların amaçlarını gerçekleştirmelerine, operasyonel işlemlerini iyileştirmelerine, bürokrasi ve idari işleri azaltmalarına, bilgi yönetimlerini artırmalarına ve diğer birey, topluluk ve organizasyonları daha iyi desteklemelerine yardımcı olur. Dijital yetkinlik, dijital gelişimin önemli bir şart ve gereğidir. 

Dijital Güçlenme

Dijital kapsamanın ve dijital yetkinliğin gerekliliğini ve faydalarını ortaya koyma ve bunları savunma yoluyla, bilgi ve iletişim teknolojilerinin öneminin başta karar vericiler olmak üzere tüm bireyler ve organizasyonlar tarafından anlaşılması için çalışmalar yapmaktır. Dijital güçlendirme bir eylemler bütünüdür. Birey ve organizasyonlara bilgisayar ve internet erişimi ile bu araçları etkin şekilde kullanmaları için gereken becerileri sağlamak önemli bir ilk adım olsa da, toplulukları bilgi ve iletişim teknolojilerini kullanma kapasitelerini arttırmanın anahtarı, teknolojik yetersizliklerin üstesinden gelmenin önemini toplumun anlamasını sağlamaktır. Bu ise, bant genişliği ve erişim özerkliğini savunmak, dijital okur-yazarlık düzeyini artırmak ve sosyal destek mekanizmalarını devreye sokmakla gerçekleşebilir. Kısaca, dijital güçlenme, bütünlüklü bir dijital katılımın getireceği sosyal ve ekonomik faydaların, her birey için erişilebilir ve uygulanabilir oluşunu sağlarak dijital gelişimi sağlamaktır.

Dijital Okuryazarlık

Dijital okur-yazarlık kavramı, internete bağlı dijital cihazları kullanarak güvenli bir şekilde bilgiye erişme, bilgiyi analiz etme, üretme ve paylaşma yetkinliklerini ifade eder. Bilgisayar okur-yazarlığından farklı olarak, dijital aygıtları kullanım becerilerini, internete bağlı dijital cihazları güvenli bir şekilde kullanarak bilgiye ulaşma ve bireysel ve toplumsal fayda yönünde kullanma becerileri ile birlikte ele alır. Bu çerçevede, internette etkin arama yapma, sosyal medya mecralarını bilinçli kullanma, anlık mesajlaşma uygulamaları ile iletişim kurma, internette güvenilir kaynaklara ulaşma ve internetten edindiği bilgilere karşı sorgulayıcı, eleştirel bir tavır geliştirme ve analiz etme becerileri dijital okur-yazarlılığın gereklilikleri olarak kabul görür. 

Dijital okur yazarlık, dijital yurttaşlığın dokuz temel öğesinden biridir. Dijital yurttaşlığın diğer öğeler: Dijital Erişim, Dijital İletişim, Dijital Etik, Dijital Haklar ve Sorumluluklar, Dijital Güvenlik, Dijital Ticaret, Dijital Sağlık ve Dijital Kanun olarak kabul edilir. Bunlara ek olarak internetten elde edilen veri setlerini anlamlandırmak ve veri setleri oluşturabilmek olarak tanımlayabileceğimz veri okur-yazarlığı da dijital okur-yazarlığın bir parçası olarak düşünülmelidir.

Dijital Dönüşüm

Herhangi bir işin, sürecin, ürünün ya da hizmeti dijital hâle getirmek Dijitalleşme herhangi bir işi, ürünü veya hizmeti dijital hâle getirmek, dijital bir mecrada sunmak, dijital imkânlarla iş süreçlerini farklılaştırmak ya da farklı bir iş modeli yaratmaktır. Dijital dönüşüm, dijitalleşmenin insan yaşamının ve toplumun tüm yönleriyle bütünleşmesiyle ilişkili değişikliklerdir.

Dijital dönüşüm çoğunlukla, kurumların insanların talep ve teknolojisinin getirdiği değişen iş ortamlarına ayak uydurmak için gösterdikleri çaba ile ilişkilendirilir. Dijital araçlar ve teknoloji insanların ürün ve hizmetlerle etkileşimini değiştiriyor ve bu da kurumların iş yapma şeklini değiştiriyor. Bu açıdan, dijital dönüşüm, bir şirketin rekabet avantajı elde etmek ve pazar segmentinde farklılaşma kazanmak için çekirdek iş süreçlerini dijital teknolojiyi kullanarak nasıl dönüştürdüğünü veya dönüştürdüğünü belirtir. Ortakları arasında işbirliği ve etkileşimi sağlamak ve aynı zamanda daha fazla müşteri değeri sağlamak için dijital bilgisayar uygulamaları ve donanımıyla iş sürecinin kolaylaştırılması anlamına gelir.

Back To Top